Có rất nhiều định nghĩa và cách thức đề cập đến phong thủy. Tên gọi, khái niệm của phong thủy đã rất quen thuộc trong đời sống, không phải là một điều gì quá xa vời, cao siêu. Bài viết này không đi sâu vào các vấn đề khoa học phong thủy; các phương pháp xây dựng cơ sở hình học kiến trúc qua phong thủy, hay giải pháp cụ thể của phong thủy trong kiến trúc nhà ở; mà nói về câu chuyện thường gặp ở góc độ xã hội: phong thủy và thiết kế.

Cầu thang “đổ” thẳng ra cửa là một điều phạm trong phong thủy.

Phong thủy – một nhu cầu thực tế

Bây giờ làm nhà, mấy ai không đi… hỏi “thầy”? “Thầy” ở đây được hiểu là thầy phong thủy (khác cấp độ với chuyên gia phong thủy), và chủ nhà hỏi về vấn đề phong thủy cho ngôi nhà mình, cuộc đất của mình để xây nhà. Chuyện này không phải là mới; từ xưa vấn đề phong thủy trong xây dựng công trình, nhà ở đã được quan tâm, ở cả tầng lớp vua quan, nhà giàu quyền quý cho đến thường dân, và mức độ quan tâm cũng phân theo đẳng cấp công trình và vị thế chủ nhân. Tuy nhiên hiện nay, mối quan tâm tới phong thủy, và yêu cầu chặt chẽ về phong thủy đã phổ biến hơn rất nhiều trong đại chúng. Đa số những người làm nhà chưa hiểu bản chất của phong thủy là gì, nhưng cũng cứ phải tới thầy để thầy coi, để thầy phán; và mang tâm thế thụ động, tin tuởng, chịu đựng tới mức nhẫn nhịn, mù quáng. phong thủy là một môn khoa học, cứ hiểu theo cách như thế, thì bản thân nó là một chuyên ngành riêng, một nhánh hẹp, người hành nghề phong thủy xưa là thầy địa lý; chứ đâu phải “thầy” nào cũng có khả năng “phán” hay giải quyết vấn đề phong thủy. Nhưng nhu cầu về vấn đề này rất lớn, và trong bối cảnh kinh tế thị trường, có cầu ắt có cung; nên nhiều “thầy” vốn xuất thân là thầy tướng số, tử vi… cũng hành nghề phong thủy. Đã có kiến trúc sư, chuyên gia phong thủy thực sự thốt lên rằng bây giờ… loạn phong thủy!

Cầu thang – một bộ phận của ngôi nhà cũng rất được quan tâm ở góc độ phong thủy.

Kinh tế phát triển, mặt bằng đời sống đi lên, việc xây một ngôi nhà không phải là điều quá khó khăn nữa. Ngày càng có nhiều những ngôi nhà ở tư nhân được xây dựng, bằng tiền của chính chủ nhân. Đó là một dấu hiệu đáng mừng. Khi người chủ có tiền, họ mong muốn những điều tốt đẹp cho ngôi nhà của mình, cho không gian sống của mình, họ đầu tư chăm chút (bằng cả tiền bạc, công sức và thời gian) cho việc xây nhà cũng là điều dễ hiểu. Bên cạnh việc thuê kiến trúc sư thiết kế, thuê cả nhà thầu chuyên nghiệp thi công; thì một việc quan trọng nữa không thể bỏ qua: đó là xem phong thủy. Xem phong thủy trở thành thói quen, thành nếp nghĩ, thậm chí trở thành một… căn bệnh phổ biến, tràn lan trong việc xây dựng nói chung, từ nhà ở, công trình công cộng cho tới cả việc sắp đặt nội thất. Và phong thủy đã trở thành một yếu tố tham gia cùng câu chuyện thiết kế của nhà chuyên môn – là kiến trúc sư. Nhiều “thầy” cũng “võ vẽ” mặt bằng, mặt đứng… để đáp ứng luôn yêu cầu cho chủ nhà trên cơ sở phong thủy mình đưa ra, nhằm đưa tới một dịch vụ từ A đến Z; còn nhiều kiến trúc sư cũng phải tìm đến những tài liệu phong thủy để nghiên cứu tìm hiểu, với mong muốn chủ động hơn trong công việc thiết kế của mình. Bởi, những tiêu chí của công trình xây dựng được ghi trong sách, trên lý thuyết thiết kế xây dựng chỉ có: Bền vững, công năng, kinh tế, thẩm mỹ – hoàn toàn không đề cập tới phong thủy và các vấn đề liên quan tới phong thủy. Nhưng phong thủy là một nhu cầu thực tế!

Những vấn đề “thầy” thường xem xét

Trong ngôi nhà ở gia đình, tuỳ cách xem, phương pháp riêng của từng thầy phong thủy, cùng với yêu cầu của chủ nhà (cả phạm vi và mức độ đối với công trình), nhưng có thể thấy “mẫu số chung” thường liên quan tới phong thủy. Đó cũng là cơ sở cho việc thiết kế kiến trúc nhằm tận dụng và phát huy lợi thế, ưu điểm; cũng như hạn chế, khắc phục, triệt tiêu những yếu tố bất lợi, gây hại:

– Các không gian, bộ phận kiến trúc.

– Hướng đất, nhà: đây là một trong những yếu tố quan trọng hàng đầu của phong thủy và luôn là câu hỏi đầu tiên của chủ nhân đối với thầy phong thủy. Hướng tốt hay xấu, hướng hợp hay không hợp (mệnh, tuổi chủ nhân) nhiều khi quyết định tới giải pháp quy hoạch – kiến trúc, thậm chí là cả kế hoạch dự án. Có rất nhiều trường hợp chủ nhà quyết định… không xây nữa, đơn giản chỉ vì cuộc đất không hợp hướng (nhà phố thì không thể xoay được).

– Cổng, cửa: cổng và cửa chính là những nơi quan trọng, là bộ mặt của công trình, là lối ra vào thường xuyên, liên quan đến sinh hoạt và tất nhiên là những nơi cần xem xét. Hệ thống cửa (cửa đi, cửa sổ) còn được coi là nơi dẫn khí trong công trình.

Không gian bếp, một trong những nơi được xem xét phong thủy hàng đầu trong quá trình thiết kế.

– Bể ngầm: trong công trình nhà ở gia đình, bình thường và tối thiểu là có một bể ngầm chứa nước sạch và một bể phốt chứa chất thải. Bể nước sạch được coi là yếu tố dẫn tài lộc vào (nước cấp), bể phốt là nơi chứa và xả thải chất bẩn, các yếu tố bất lợi ra khỏi nhà.

– Cầu thang: Vvề cấu trúc không gian, cầu thang được coi là xương sống của ngôi nhà. Ở mặt khác, cầu thang được coi là hình tượng thanh long, lại là một yếu tố quan trọng trong bố cục phong thủy theo dịch học

– Bếp: nằm trong “chuỗi hệ thống” môn – táo – chủ. Không gian bếp và vị trí, hướng bếp nấu rất có ý nghĩa trong sinh hoạt gia đình và cả tín ngưỡng. Bếp là nơi chứa yếu tố “hoả” của ngũ hành.
– Phòng ngủ và phòng làm việc: là những không gian được mọi người cho là liên quan tới sức khoẻ, hạnh phúc gia đình, sự thuận lợi trong công việc, làm ăn; thành đạt trong học tập, công danh sự nghiệp của người sử dụng.

– Phòng thờ, bàn thờ: đây là không gian truyền thống gắn liền với văn hoá, phong tục, tín ngưỡng. Có thể có rất nhiều không gian mà chủ nhà không quan tâm tới vấn đề phong thủy nhưng phòng thờ, bàn thờ nhất thiết phải được xem xét thật kỹ.

Đầu giường tránh có cửa sổ, khoảng trống. Trong trường hợp có mặt thoáng có thể khai thác ánh sáng và thông thoáng từ phía này, nên đẩy cửa sổ sang hai bên.

Những “kiểu” xem xét

Những “kiểu” cần xem xét là những cách thức, thông tin được xem xét và yêu cầu cụ thể đối với những không gian, bộ phận kiến trúc đã nêu ở trên; hai vấn đề này quan hệ chặt chẽ và không tách rời nhau. Mỗi đối tượng đều có tiêu chí xem xét riêng, cụ thể là:

– Hướng: đối với hướng nhà, hướng cửa, hướng bếp nấu, hướng đặt bàn thờ, giường ngủ…

– Vị trí: cổng, cửa chính, các không gian sử dụng và sinh hoạt (phòng khách, phòng ngủ, bếp nấu, phòng vệ sinh…), các bộ phận công năng và kỹ thuật (cầu thang, bể ngầm, bể mái…) đặt trong tương quan với nhau và với tổng thể công trình.

– Kích thước, số lượng: cửa, bậc thang…

– Hình dáng: mặt bằng công trình, hình thức kiến trúc tổng thể, hình thức mái, các chi tiết trang trí…

– Màu sắc: tổng thể công trình hoặc các bộ phận kiến trúc tuỳ theo từng không gian cụ thể nhằm đạt tới yếu tố đắc lợi, phù hợp mệnh, tuổi chủ nhân (và các thành viên khác trong gia đình) trong quan hệ ngũ hành (tương sinh – tương khắc).

Tủ giày đóng vai trò như một bình phong chắn phía cửa vào không gian phòng ăn và bếp ở phía trong ở một căn hộ chung cư.

Phong thủy và thiết kế – đi tìm tiếng nói chung?

Xem ra, với những vấn đề cần quan tâm và các “kiểu” quan tâm như ở trên thì phong thủy quả thật là một trở ngại lớn với người thiết kế, là sự thách đố với kiến trúc sư – nếu phải giải quyết toàn diện. Gần như mọi ngóc ngách trong ngôi nhà, mọi bộ phận kiến trúc đều có những yêu cầu về phong thủy, thì việc xâu chuỗi dữ kiện để đưa ra một giải pháp khoa học kiến trúc đã là quá khó, nói gì đến sự sáng tạo? Đấy mới là mảnh ghép rời rạc, chưa kể những vô lý và mâu thuẫn giữa phong thủy với… phong thủy, giữa phong thủy với kiến trúc hay các yếu tố xã hội khác. Tất nhiên không phải chủ nhà nào cũng yêu cầu kỹ đến thế, nhưng cũng không ít chủ nhà yêu cầu… kỹ hơn và chính xác hơn – không có chỗ nào là không yêu cầu về phong thủy.

Câu chuyện phong thủy và thiết kế thường là câu chuyện các kiến trúc sư hay phàn nàn, than thở cùng nhau. Có nhiều chuyện thật mà nghe không biết cười hay mếu. Có chuyện “thầy” bắt chủ nhà phải mở cửa chính ở hông nhà chứ không được mở ra ngõ (vì không được hướng), mà nhà mặt tiền có hơn 3m và chỉ có một mặt thoáng ra ngõ; có chuyện thầy bảo phải xây năm tầng, chứ không được xây bốn tầng vì số 4 là xấu (mà nhu cầu và tài chính của chủ nhà chỉ đủ xây bốn tầng); chuyện thầy đặt hoạ đồ bát quái, tính cửu cung và yêu cầu phòng này phải chỗ này, phòng kia phải chỗ kia… mà phòng vệ sinh thì đẩy ra mặt tiền, phòng khách thì sâu tít vào trong; rồi có chuyện thầy bắt tất cả nước thải phải thoát về… đằng sau nhà, mà sau nhà không có cống… Tất cả những chuyện đó nói bao nhiêu cũng không hết. Người trót đi xem thầy thi luôn mang tâm lý cả nể, sợ sệt, hoang mang. Sợ nhất là bị phán kiểu doạ dẫm: nếu không làm theo thì nào hoạ hại, lục sát, cô quả, tử biệt… toàn là những từ Hán – Việt đọc lên đã thấy ghê rồi. Thế nên ai cũng một điều, hai điều thưa thầy, mong thầy… cứu giúp. Chả biết thầy “cứu giúp” như thế nào nhưng kiến trúc sư thì ngán ngẩm lắc đầu, bó tay!

Đường lượn, một cách tránh cho lối đi từ cổng vào không đâm thẳng vào sảnh.

Nói vậy thôi, nhà thì vẫn phải xây, và kiến trúc sư thì vẫn phải vẽ (để mà sống). Đi tìm một tiếng nói chung giữa phong thủy và chuyên môn thiết kế kiến trúc quả là khó! Ở góc độ tâm lý, ai đưa ra ý kiến, quan điểm thế nào đều cố gắng minh chứng là mình đúng; nếu bị thuyết phục hay phủ nhận đồng nghĩa với việc thừa nhận trình độ hạn chế của mình. Để có một tiếng nói chung trên tinh thần tích cực, hoà hợp, người làm phong thủy cần phải hiểu các nguyên tắc khoa học của kiến trúc – xây dựng, các nhu cầu thực tiễn của người sử dụng, kể cả các vấn đề kỹ thuật hay pháp lý xây dựng liên quan, đó mới đích thực là chuyên gia phong thủy chứ không chỉ là “thầy” phong thủy. Và người làm kiến trúc không thể đặt phong thủy sang một bên mà cũng phải hiểu nó để vận dụng vào kiến trúc. Thực tế là nhiều kiến trúc sư đã phải tìm hiểu, nghiên cứu về phong thủy để hỗ trợ tốt trong công việc chuyên môn thiết kế của mình. Khi đó, phong thủy và kiến trúc sẽ được giải quyết hợp lý, khéo léo chứ không phải là sự chắp vá, khiên cưỡng. Cũng có rất nhiều trường hợp, từ những yêu cầu về phong thủy, kiến trúc sư đã đề ra được những giải pháp, ý tưởng kiến trúc hay, sáng tạo. Trường hợp này lại là một thuận lợi trong quá trình tư vấn, thiết kế đối với chủ nhà.

Về mặt khoa học mà nói, không ai, không kiến trúc sư nào dám khẳng định phong thủy là vô lý, vô căn cứ. Về mặt xã hội thì ai cũng có một niềm tin, một tín ngưỡng của riêng mình ở mức độ nào đó. Và nhu cầu phong thủy trên thực tế cũng là mơ ước chính đáng về những điều tốt lành, cuộc sống tốt lành mà thôi, không phải là xấu. Cái chính là thái độ ứng xử của mỗi người, mỗi thành phần tham gia trong câu chuyện xây nhà, dựng cửa.

Thái độ ứng xử

Câu chuyện nhu cầu thực tế về phong thủy, và những vấn đề liên quan tới thiết kế nêu trên, đã dẫn tới nhiều cách ứng xử khác nhau. Có thầy phong thủy yêu cầu nhiều, bị chủ nhà phản đối (với sự tư vấn của kiến trúc sư) đã phải xuống nước, giảm đi những yêu cầu (bị cho là) không cần thiết hoặc vô lý. Có chủ nhà xem thầy này, thấy không ổn với nhu cầu về kiến trúc, lại chuyển sang xem thầy khác (tất nhiên là để tìm kết quả khác như ý), hoặc đổi kiến trúc sư sao cho đáp ứng được yêu cầu của mình về thiết kế trên cơ sở phong thủy.

Bình phong trong một nhà phố hiện đại, ngăn cách khoảng không gian liên thông giữa nhà sảnh để xe, vườn và trong nhà.

Chuyện phong thủy và thiết kế nhiều khi còn gây ra xung đột trong gia đình, bởi có người tin, người không tin; người chấp nhận bất hợp lý về kiến trúc để đạt yêu cầu phong thủy, người lại không chấp nhận. Về phía kiến trúc sư thì đa dạng hơn nữa. Có người cực đoan, kiên quyết nói không với phong thủy, không nhận thiết kế cho những khách hàng có yêu cầu về phong thủy, đó là những kiến trúc sư có “level” thấp. Có kiến trúc sư lại chiều khách tới bến, yêu cầu thế nào cũng vẽ được (bất luận kết quả thiết kế về chuyên môn ra làm sao), đó là những kiến trúc sư không có tự trọng. Có người thì mềm mỏng và khéo léo, chấp nhận những gì có lý (và có thể giải quyết được) và từ chối những gì vô lý gây ảnh hưởng tới công năng và thẩm mỹ kiến trúc, đó là những kiến trúc sư giỏi nghề. Lại có người đưa ra nguyên tắc với khách hàng là: xem phong thủy kỹ đi, xem cho hết, khi đã triển khai thiết kế là không có sửa đổi nữa, đó là những kiến trúc sư thiếu trách nhiệm. Lại cũng có người dành quyền chủ động ngay từ đầu (với sự hiểu biết về phong thủy nhất định) tạo được niềm tin nơi khách hàng, và chủ động biến tấu để giải quyết vấn đề phong thủy và thiết kế song song, sao cho không “đá” nhau, đó là những kiến trúc sư ôm đồm…

Những thái độ và cách làm trên thể hiện tính thụ động, không chuyên nghiệp và không đi đúng bản chất vấn đề, mang tính đối phó nhiều hơn. Thầy phong thủy, giỏi đến mấy, lên đến cấp độ chuyên gia phong thủy, chắc chắn cũng không thể thiết kế kiến trúc như kiến trúc sư. Và số kiến trúc sư am hiểu sâu sắc về phong thủy, giải quyết được phong thủy và thiết kế nhuần nhuyễn chắc là không nhiều, nếu không muốn nói là cực hiếm hoặc không có. Nhu cầu về phong thủy thì có thật và rất lớn, điều đó ai cũng rõ. Nhưng mọi người, nhất là kiến trúc sư – với vai trò tư vấn, phản biện và định hướng xã hội, cần phải hiểu rằng: phong thủy là khoa học – nghệ thuật tổ chức không gian cư trú phù hợp môi trường tự nhiên và xã hội, nhằm đạt tới sự an lành và bền vững. Rất nhiều những yếu tố phong thủy tương đồng, quan hệ chặt chẽ với vấn đề khí hậu và vật lý kiến trúc, văn hoá và tâm sinh lý con người.

Nguồn: Phong Thủy Học tổng hợp

Sự khác biệt giữa hai cách bố trí

Tham khảo hai bản vẽ minh họa của hai căn nhà dưới đây, bạn sẽ thấy các căn phòng trong hai gia đình được bố trí khác nhau. Căn phòng sinh hoạt gia đình của ngôi nhà thứ nhất ở giữa trung tâm nên mang đến nhiều điều tốt lành, hòa thuận cho các thành viên trong gia đình so với vị trí căn phòng sinh hoạt gia đình của ngôi nhà thứ hai. Để xác định phương hướng cho mỗi căn phòng, bạn nên vẽ hình Lạc Thư như trong hình minh họa.

Cách bài trí căn phòng sinh hoạt gia đình ở giữa, tạo được bầu không khí hòa thuận, gắn bó và đoàn kết giữa các thành viên trong nhà.

Phòng sinh hoạt gia đình ở góc trái của căn nhà, không mang lại những điều tốt đẹp cho mọi người cư ngụ trong đó.

Dựa vào hình vẽ này, bạn có thể xác định được vị trí trung tâm của ngôi nhà, và nên đặt căn phòng sinh hoạt gia đình nằm tại vị trí này vì đây là vị trí tốt nhất, không chỉ mang lại sự hòa thuận, sự yêu thương đùm bọc lẫn nhau giữa các thành viên trong gia đình, mà còn khiến tình cảm vợ chồng càng thắm thiết, hòa hợp.

Bạn nên hạn chế xây cầu thang ở vị trí trung tâm. Nên xây cầu thang thẳng hoặc uốn cong, tuyệt đối không xây cầu thang hình xoắn ốc. Dạng cầu thang xoắn như khoan vào “quả tim” của ngôi nhà. Cũng không nên trải thảm màu đỏ hoặc xanh lục lên cầu thang.

Nhà bếp và phòng ngủ không nên đặt ở vị trí trung tâm của ngôi nhà vì chúng gây ảnh hưởng không tốt đến việc ăn và ngủ của mọi người trong gia đình. Nhà bếp ở giữa có thể sẽ đè nén toàn bộ tài lộc của gia đình. Còn đối với phòng ngủ, năng lượng ở đây sẽ bị tù túng, trì trệ và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và giấc ngủ.

Nhắm hướng đặt bếp lò

Trường phái Phong Thủy la bàn không cho phép đặt bếp lò ở hướng Tây Bắc của nhà bếp hoặc của ngôi nhà. Cách an toàn nhất là không nên xây nhà bếp ở hướng Tây Bắc, còn nếu như nhà bếp đã ở hướng Tây Bắc thì không nên đặt bếp lò ở góc Tây Bắc.

Khi bài trí nhà bếp, nên chú ý không đặt bếp lò kế bên hoặc đối diện với bồn rửa chén. Trong hình trên, bồn rửa chén không đối diện với bếp lò

Góc Tây Bắc tượng trưng cho người cha hoặc người trụ cột của gia đình, cho nên đặt bếp lò ở đó thì sẽ đốt cháy vận may của người quan trọng nhất gia đình. Ngoài ra, đặt bếp lò tại đây sẽ khiến của cải của gia đình bị mất mát. Theo Phong Thủy, bếp lò tượng trưng cho Hỏa, là hành duy nhất có khả năng hủy diệt hành Kim ở hướng Tây Bắc.

Nhà bếp là nơi hội tụ của hai hành xung khắc nhất, Hỏa (các loại bếp lò, nồi cơm điện…) và Thủy (tủ lạnh, máy rửa chén bát và bồn rửa chén…). Hai hành này không nên đặt cạnh nhau, hoặc không đối diện nhau. Tuy nhiên, Thủy đối diện với Hỏa sẽ nguy hiểm hơn khi ở cạnh nhau.

Nguồn: Tổng hợp

Đối với nhà đất, nên nhớ những đặc tính này để hành Hỏa phát huy lợi điểm và hạn chế nhược điểm.

Thế nhà đất hành Hỏa

Những thế đất có dạng tam giác theo phong thủy là thế Hỏa thịnh, không phù hợp cho việc xây cất nhà ở thông thường do có nhiều góc nhọn làm nội khí tù hãm, dễ va chạm và khó sử dụng hiệu quả không gian. Những khu đất rộng mà bên trong được chia ra nhiều lô nhỏ vuông vức thì không ảnh hưởng, thậm chí trường hợp này Hỏa sinh Thổ thành “vượng địa”. Một số khu nhà có kích thước đất xéo thường xử lý sân trong làm hồ nước, trồng cây… để giảm bớt góc nhọn, tạo mảng thông thoáng tốt hơn.

Khá nhiều công trình tôn giáo, công viên, khách sạn... được bố trí tại các điểm "mũi tàu".

Nhà đất hành Hỏa và các công trình có cấu trúc hành Hỏa (mái nhọn, vươn cao, có chóp đỉnh…) luôn phù hợp với không gian sinh hoạt mang tính dẫn dắt, nổi bật và thu hút. Ta cũng có thể thấy khá nhiều công trình tôn giáo, công viên, khách sạn… được bố trí tại các điểm “mũi tàu”, vừa có tính nhấn mạnh, vừa không làm che khuất tầm nhìn giao thông (nhờ khoảng lùi lộ giới) tại các góc nhọn, thay vì làm nhà ở sẽ bất lợi hơn.

Giải pháp cho ngôi nhà hành Hỏa

Khi khu đất hoặc ngôi nhà mang hành Hỏa thì có thể được khắc chế bớt nhờ bo tròn các góc nhọn, dùng tủ kệ, bồn hoa, để xóa góc Hỏa. Tránh trổ cửa hay sử dụng không gian sinh hoạt tại các mũi nhọn mà nên giữ sao cho không gian chính ở vị trí trung tâm, dùng các đường cong (Thủy khắc Hỏa) hoặc góc vuông để lấy lại thế cân bằng và giảm xung sát.

Có thể được khắc chế bớt góc Hỏa nhờ bo tròn các góc nhọn, dùng tủ kệ, bồn hoa...

Khi gặp thế Hỏa theo chiều cao, ví dụ như một cầu thang đi xéo lên, một dầm nghiêng trên giường nằm ngủ, cách khắc phục là hạn chế sử dụng dưới góc chéo nhọn ấy. Nếu vì tận dụng diện tích, bạn phải làm dịu góc nhọn bằng cách đóng trần phẳng hoặc vòm cong, kê vật dụng và chỗ nằm ngủ ra bên ngoài khoảng vát chéo, dùng cây xanh che chắn để giảm tầm nhìn. Không nên tận dụng gian áp mái để làm nơi ở vì sẽ nóng bức và tù túng.

Nước ta khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, hành Hỏa khá mạnh, không như các nước phương Tây và phương Bắc là hàn đới lạnh khô, nên phương Tây rất hay dùng gian áp mái làm phòng ngủ. Vì thế, gian áp mái và gầm thang trong điều kiện nhà ở Việt Nam phù hợp để làm kho và các không gian sinh hoạt không thường xuyên.

Nguồn: Tổng hợp

Với vai trò phân bố ánh sáng và thông thoáng cho nhà, giếng trời thường được bố trí tại trung tâm của mặt bằng nhà (trung cung). Đây là khu vực mang đặc tính của hành Thổ, cân bằng với các hành khác theo nguyên tắc Hỏa thăng – Thủy giáng – Thổ bình hòa hoặc Mộc chuyển – Kim ẩn – Thổ trung dung. Bốn hành còn lại trong ngũ hành đều lấy Thổ làm cầu nối để tăng giảm, qua lại tương tác với nhau thông qua vật liệu, màu sắc, đường nét của những không gian trống mà giếng trời là đặc trưng.

Hồ nước đặt trong giếng trời, có nước chảy trên tường và ánh sáng trực tiếp chiếu xuống làm cho không gian mát mẻ

Từ đó, các bố trí nội thất sẽ cân nhắc tính chất Ngũ hành để điều chỉnh cho hài hòa. Ví dụ như một cầu thang lượn có hồ nước đặt dưới gầm là dạng Thủy vượng, sẽ khó sử dụng và gây ẩm thấp. Còn nếu đặt hồ nước ấy trong giếng trời, cho nước chảy trên tường, có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống thì Thổ sẽ khắc Thủy vượng, Dương sẽ bù âm, giảm được tủ đọng tối tăm, tăng sự mát mẻ cho không gian.

Gặp dạng nhà mặt bằng méo mó, giếng trời nên đặt vào các góc méo theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) để trả lại hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang. Cách làm này tất nhiên không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập, nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ) thì khả năng luân chuyển nội khí vẫn tốt và có thể trang trí vách cầu thang thành một trục nhấn toàn nhà. Trường hợp nhà có cầu thang đi về một bên và đổi tầng, hoặc dạng cầu thang lệch tầng sẽ tạo thành dạng giếng trời xiên (cũng thuộc hành Hỏa) thuận tiện về giao thông và tầm nhìn, thông thoáng cũng tốt hơn.

Vật liệu thiên nhiên và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, đường nét tạo hình sinh động, giếng trời có thể trở thành điểm nhấn cho nội thất.

Bố trí Ngũ hành cho giếng trời cần quan sát không gian bên cạnh là không gian gì, có đặc tính Ngũ hành nào để điều chỉnh và dùng chất liệu cho phù hợp. Với những nhà thấp tầng hoặc chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao thì giếng trời có mái là nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ, vừa tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) vừa không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ bên dưới.

Đặc tính Thổ của giếng trời còn giúp phòng khách (cũng thuộc Thổ) có thể mở rộng sinh hoạt sang khoảng trống này, nhất là đối với nhà trệt hoặc biệt thự. Nếu giếng trời bên cạnh phòng ăn (thuộc Mộc), thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có Mộc và Thủy tương sinh. Nếu mở giếng trời thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí theo dạng ống hút thẳng đứng (Mộc sinh Hỏa) nhưng trên đỉnh phải có mái che tránh mưa tạt. Có thể dùng mái bằng gắn kính lấy sáng hoặc mái dốc nghiêng (Hỏa) để tạo hiệu ứng ống khói hút nhiệt lên cao, không lan tỏa khói mùi sang các phòng khác. Khi giếng trời kế bên phòng ngủ thì cách bài trí lại thiên về tính Thủy và Mộc bằng cách tạo trang trí nhẹ nhàng, màu tươi sáng. Những giếng trời để trơ trọi hoặc bọc khung sắt quá dày luôn không tốt bằng những giếng trời để thoáng có vật liệu gần gũi với thiên nhiên (Thổ, Mộc hoặc Thủy) và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, có đường nét tạo hình sinh động cũng như biến giếng trời thành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

Nguồn: Tổng hợp

Trong mô hình không gian ngũ hành, hành Thủy được quy định về phương bắc, màu chủ đạo là đen hay xanh đen, thời tiết thuộc mùa đông. Hình dáng đặc trưng hành Thủy là những đường uốn khúc, ngoằn ngoèo.

Có thể thấy trong thiên nhiên hay cơ thể con người, ít có những đường thẳng tắp theo kiểu nhân tạo mà luôn là những đường cong uốn lượn mềm mại. Ý nghĩa của chữ Thủy trong Phong thủy chính là tính tự nhiên, thuận theo quy luật thì sẽ tồn tại. Trên thực tế quy hoạch đô thị, ta thường thấy hình dáng uốn lượn của hành Thủy ở giao thông thủy hoặc bộ. Những đường thẳng tắp thường tạo ra luồn khí “xuyên sơn”, dễ gây tình trạng hút gió mạnh và đơn điệu khi tổ chức cảnh quan. Nếu biết dùng hành Thủy một cách vừa phải, kết hợp đường uốn khúc và đường thẳng, sẽ vừa tránh “trực xung” thẳng hàng lại vừa tạo cảnh quan hài hòa với môi trường thiên nhiên. Có thể đưa hành Thủy vào những không gian nghỉ ngơi, giải trí, tham gian… như một yếu tố chủ chốt giúp làm dịu đi các góc cạnh tăng tính Mộc (che chở, Thủy sinh Mộc).

Hành Thủy trong bài trí nhà ở

Hành Thủy thể hiện ở dạng bể cá trong nội thất.

Để cân bằng ngũ hành, trong nhà ở thường đưa hành Thủy vào dưới dạng vật chất cụ thể hoặc ẩn dụ. Ví dụ đất thông thường có dạng vuông vức, khi tạo lối đi từ ngoài vào nên theo dáng uốn lượn. Tại các tiền sảnh thường bố trí hồ nước non bộ hoặc hồ bán nguyệt (Kim – Thủy liên hoàn) vừa giảm “trực xung đối môn”, vừa tạo một khoảng đệm cần thiết trước khi khách bước chân vào nhà. Trong không gian nội thất, hành Thủy có thể tạo ra bởi tủ cá cảnh, dùng thủy tinh như một chất liệu vừa ngăn cách, vừa kết nối không gian các phòng. Ví dụ như từ phòng khách sang phòng ăn có thể sắp xếp một tủ cá cảnh. Khi một gian phòng có nhiều gam đỏ, nên dùng hành Thủy để giảm bớt tính “Hỏa vượng”.

Hành Thủy còn có thể đưa vào không gian phòng ngủ, phòng trẻ em hoặc nơi thư giãn để Thủy sinh Mộc, bằng cách tạo bèn ghế, trang trí hoa văn trên tường theo dạng uốn lượn mềm mại hoặc đóng trần uốn khúc, bông sắt gợn sóng… Tất cả đều là những đường nét giúp tăng tính mềm mại cho không gian nhà ở.

Nguồn: Tổng hợp

Nhà ở cần chỗ mát mẻ, có dương khí mới tốt, khô khan thì không nên. Một ngoại hình đẹp cho khuôn viên nhà phải có núi cao ở hướng đông (thanh long), có đồi thấp ở hướng tây (bạch hổ), có khoảng đất rộng và trống ở hướng nam (hồng phượng) và có cây to ở hướng bắc (hắc quy).

Nhà ở được “nước” hướng vào là tốt, còn quay lưng lại là xấu. Ngoài ra, lý thuyết Phong thủy cho rằng căn nhà có điểm tốt phải có hình thể phân minh rõ ràng theo tứ linh “Long, Phụng, Hổ, Quy”. Biểu tượng “Long” là tốt nhất và cũng là ưu tiên hàng đầu.

Nhà ở địa hình phía đông – tây dù không hoàn chỉnh (không có đủ các yếu tố thuận lợi) thì vẫn được coi là phù hợp. Trong khi đó, nếu ở phía bắc – nam, không hội đủ các yếu tố thuận lợi thì không nên kiến tạo nhà ở. Phía bắc nghiêng đông mà không hoàn chỉnh cũng không tốt, phía nam – bắc dài, phía đông – tây hẹp thì tốt nhưng phía đông, phía tây dài, phía nam, bắc hẹp thì sẽ không tốt.

Quy ước thông thường với ngoại hình nhà. (Bắc - Đông - Nam - Tây tương ứng với Quy - Long - Phượng - Hổ)

Nhà ở bốn phía nước chảy, đường sá giao nhau thì không tốt. Nhà ở mà trước cửa không có ao hồ thì nên làm thêm ao hồ hình bán nguyệt. Thế nhưng, rất kỵ trường hợp có hai hay nhiều ao hồ. Cây to trước cửa nhà cũng không tốt, không chỉ trở ngại ánh sáng lọt vào mà còn cản trở âm khí thoát đi. Khi làm nhà cũng nên tránh cửa chính nhìn thẳng vào góc nhà khác, cũng nên tránh cửa chính nhìn đối diện lối vào.

Nhà ở cạnh đình chùa, miếu, đền… đều không tốt vì “góc ao đao đình”. Đặc biệt tránh các góc cạnh của đình chùa, của những nhà lân cận, hay góc nhọn của ao vì “Sinh khí đi theo đường cong, sát khí đi theo đường thẳng”.

Ngoại cảnh có tác động trực tiếp đến ngôi nhà cũng như mỗi thành viên cư ngụ trong đó theo nguyên lý của thuật Phong thủy. Nó có ảnh hưởng rất rõ đến môi trường khí hậu, những hiện tượng mưa gió, sấm sét… của thiên nhiên. Qua đó, chúng ta có thể quân bình theo luật tự nhiên nhằm tránh những rủi ro giúp căn nhà của bạn hài hòa với thiên nhiên mà không mất đi tính hiện đại.

Nguồn: Tổng hợp

Những đặc tính thuộc về kim loại như sự chuyển động, cứng rắn, phản chiếu ánh sáng… khá phù hợp với những công trình có tính chất sản xuất và thương mại như máy móc, xưởng… Trong khi đó, không gian nhà ở lại thiên về tính che chở, nuôi dưỡng, chăm sóc mỗi ngày (thuộc hành Mộc) nên hành Kim trong nhà ở thường được dùng hạn chế.

Đất có dạng đồi tròn, mặt bằng khuôn viên tròn (hiếm gặp), các hồ nước, vườn hoa hình tròn hay bầu dục đều là những đặc trưng hành Kim. Những hình thế đất như vậy thường thích hợp cho các công trình công cộng như rạp hát, khách sạn… hơn là không gian để ở.

Một hồ nước hình tròn hay bầu dục đều thuộc hành kim

Để cân bằng âm dương – ngũ hành cần xem xét kỹ đất hành Kim để chọn lựa công trình phù hợp. Trên các đỉnh đồi tròn, người ta thường hay bố trí công trình mang tính nhấn mạnh nổi bật như nhà thờ, trạm quan sát có mái nhọn, vươn cao để dùng Hỏa khắc bớt tính Kim, chứ ít khi làm nhà ở đơn thuần. Những tòa nhà nằm ở góc đường hoặc dạng mũi tàu thì nên làm bo tròn, có vòm hay chỏm cầu để vừa không che khuất tầm nhìn, vừa tạo hành Kim thuận lợi cho tính chất kinh doanh.

Đặc trưng của hành Kim, cũng như các hành khác trong ngũ hành được nhận biết không chỉ qua vật liệu mà còn qua hình dáng, màu sắc, khối tích… Do đó, trong từng không gian cụ thể, cần xem xét, cân đối liều lượng của mỗi hành. Hành nào cần nhấn mạnh để nổi bật, các hành kia bổ trợ hoặc kiềm hãm bớt để tạo sự cân bằng chung. Ví dụ, phòng ngủ rất hợp với vật dụng gỗ, không nên dùng vật dụng bằng kim loại sẽ gây cảm giác lạnh lẽo, khó ngủ. Nhưng phòng ngủ nhiều gỗ quá có thể gây cảm giác nóng nực (Mộc sinh Hỏa) nên vẫn cần một chút hành Kim như dùng mảng sơn màu trắng, khung tranh bằng đồng, chân ghế kim loại… để cân bằng.

Trong không gian một ngôi nhà ở, nhà xe và chỗ làm việc có tính chất trường khí nghiêng về hành Kim nhiều nhất (máy móc, tính phân tích, ánh sáng mạnh…). Do đó, không nên bố trí chỗ làm việc ngay phòng ngủ mà nên ngăn cách, tạo không gian riêng biệt. Hiện nay, trong nhiều ngôi nhà ở Việt Nam, garage cũng là không gian không thể thiếu để đảm bảo yếu tố tiện nghi và hỗ trợ cho các không gian khác, có thể làm theo dạng nửa hẩm để nâng phòng khách và bếp ăn lên cao hơn.

Nguồn: Tổng Hợp