Theo phong thủy, kết hợp giếng trời và tiểu cảnh phía dưới rất tốt vì nó có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí đã thu được từ giếng trời.

Hiện này, sự kết hợp này được coi như là một phần quan trọng trong những thiết kế nhà ống. Khoa học phong thủy cho rằng, nó sẽ đem lại sự cân bằng và hài hòa về trường khí nội thất.

Trong thiết kế nội thất, các kiến trúc sư vẫn thường kết hợp giếng trời với bể cá hoặc tiểu cảnh để tạo sự ấn tượng cho không gian. Chúng ta sẽ cảm giác gần gũi với tự nhiên, yêu quý ngôi nhà của mình hơn nhờ sự kết hợp đó.

Tuy nhiên, theo thuật phong thủy, vị trí đặt giếng trời rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng lớn đến tài lộc và sức khỏe của các thành viên trong gia đình. Do đó, trước khi tiến hành thiết kế, phải xem xét bố cục phong thủy kỹ càng.

Giếng trời thường được bố trí ở trung tâm của mặt bằng nhà (Trung cung) với vai trò thông thoáng và phân bố ánh sáng cho ngôi nhà. Đó là khu vực mang đặc trưng của hành Thổ và cân bằng với các hành khác theo nguyên tắc Mộc chuyển – Kim ẩn – Thổ trung dung hoặc Hỏa thăng – Thủy giáng – Thổ bình hòa.

Trong Ngũ hành, bốn hành còn lại đều lấy Thổ làm cầu nối để tăng giảm, tương tác với nhau thông qua màu sắc, đường nét, vật liệu của những không gian trống mà giếng trời là đặc trưng.

Giếng trời hợp phong thủy khi được đặt ở những cung tốt, đơn cử như cung Thiên mạng, Tài lộc. Không có hướng cụ thể, nhưng khi đặt giếng trời, người ta thường kiêng không đặt hướng Bắc của ngôi nhà.

Thiết kế giếng trời kết hợp với tiểu cảnh phía dưới sẽ rất tốt vì có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí thu được từ giếng trời. Trong trường hợp không thể đặt giếng trời ở trung cung, người ta sẽ đặt ở những cung khác cho hợp phong thủy, ví dụ như để sửa chữa được góc khuyết của một ngôi nhà bị xiên, người ta sẽ thường đặt giếng trời ở góc đó.

Tài chính của gia đình sẽ vững mạnh nhờ kết hợp hoàn hảo giữa giếng trời và tiểu cảnh

Không gian mát mẻ với hồ nước đặt trong giếng trời có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống và nước chảy trên tường. Ánh sáng và không khí được lưu thông giữa các tầng của ngôi nhà nhờ giếng trời.

Chủ nhà có thể dùng suối nước, cây cảnh để có mộc và thủy tương sinh nếu giếng trời đặt ở phòng ăn thuộc mộc. Nên bố trí dạng ống, thẳng đứng, Mộc sinh Hỏa, trên đỉnh phải có mái che nếu mở giếng trời tương sinh, thông thoáng cho phần bếp. Ngoài ra, có thể dùng suối nước, cây cảnh để có Mộc và Thủy tương sinh nếu giếng trời bên cạnh phòng ăn (thuộc Mộc).

Vì thế, để điều chỉnh cho hài hòa, bố trí nội thất cần cân nhắc tính chất Ngũ hành. Đơn cử như một cầu thang lượn có hồ nước đặt dưới gầm thuộc dạng Thủy vượng, sẽ gây ẩm thấp và khó sử dụng. Nhưng nếu đặt hồ nước ấy trong giếng trời, có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống và nước chảy trên tường thì Thổ sẽ khắc Thủy vượng, dương sẽ bù âm. Bố trí như vậy sẽ giảm được tối tăm, tù đọng, tăng sự mát mẻ cho không gian.

Nhà mặt bằng méo mó thì giếng trời nên đặt vào các góc méo và theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) nhằm tạo hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hay bên cạnh cầu thang khi cần tiết kiệm diện tích.

Tất nhiên, so giếng trời độc lập, cách làm đó không thông thoáng trực tiếp bằng nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ), khả năng luân chuyển nội khí vẫn rất tốt và chủ nhà có thể trang trí vách cầu thang trở thành một trục nhấn toàn nhà.

Khi bố trí Ngũ hành cho giếng trời, chủ nhà cần quan sát không gian bên cạnh xem là không gian gì, có đặc tính Ngũ hành nào nhằm điều chỉnh và sử dụng chất liệu cho phù hợp. Trong trường hợp chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao hoặc nhà thấp tầng thì nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ là giếng trời có mái, không chỉ tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) mà còn không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ ở dưới.

Cách bài trí khi giếng trời kế bên phòng ngủ lại thiên về tính Thủy và Mộc với màu tươi sáng, cách tạo trang trí nhẹ nhàng. Những giếng trời bọc khung sắt quá dày hoặc để trơ trọi sẽ không tốt bằng những giếng trời để thông thoáng có vật liệu gần gũi với tự nhiên (Mộc, Thổ hoặc thủy), đường nét tạo hình sinh động, khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ cũng như biến giếng trời trở nthành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

Không gian giếng trời, nếu khéo léo vận dụng ngũ hành trong khoa học phong thủy, sẽ đem lại sự hài hòa và cân bằng về trường khí nội thất.

Với vai trò phân bố ánh sáng và thông thoáng cho nhà, giếng trời thường được bố trí tại trung tâm của mặt bằng nhà (trung cung). Đây là khu vực mang đặc tính của hành Thổ, cân bằng với các hành khác theo nguyên tắc Hỏa thăng – Thủy giáng – Thổ bình hòa hoặc Mộc chuyển – Kim ẩn – Thổ trung dung. Bốn hành còn lại trong ngũ hành đều lấy Thổ làm cầu nối để tăng giảm, qua lại tương tác với nhau thông qua vật liệu, màu sắc, đường nét của những không gian trống mà giếng trời là đặc trưng. Từ đó, các bố trí nội thất sẽ cân nhắc tính chất Ngũ hành để điều chỉnh cho hài hòa. Ví dụ như một cầu thang lượn có hồ nước đặt dưới gầm là dạng Thủy vượng, sẽ khó sử dụng và gây ẩm thấp. Còn nếu đặt hồ nước ấy trong giếng trời, cho nước chảy trên tường, có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống thì Thổ sẽ khắc Thủy vượng, Dương sẽ bù âm, giảm được tủ đọng tối tăm, tăng sự mát mẻ cho không gian.

Gặp dạng nhà mặt bằng méo mó, giếng trời nên đặt vào các góc méo theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) để trả lại hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang. Cách làm này tất nhiên không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập, nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ) thì khả năng luân chuyển nội khí vẫn tốt và có thể trang trí vách cầu thang thành một trục nhấn toàn nhà. Trường hợp nhà có cầu thang đi về một bên và đổi tầng, hoặc dạng cầu thang lệch tầng sẽ tạo thành dạng giếng trời xiên (cũng thuộc hành Hỏa) thuận tiện về giao thông và tầm nhìn, thông thoáng cũng tốt hơn.

Vật liệu thiên nhiên và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ,
đường nét tạo hình sinh động, giếng trời có thể
trở thành điểm nhấn cho nội thất.

Bố trí Ngũ hành cho giếng trời cần quan sát không gian bên cạnh là không gian gì, có đặc tính Ngũ hành nào để điều chỉnh và dùng chất liệu cho phù hợp. Với những nhà thấp tầng hoặc chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao thì giếng trời có mái là nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ, vừa tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) vừa không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ bên dưới.

Đặc tính Thổ của giếng trời còn giúp phòng khách (cũng thuộc Thổ) có thể mở rộng sinh hoạt sang khoảng trống này, nhất là đối với nhà trệt hoặc biệt thự. Nếu giếng trời bên cạnh phòng ăn (thuộc Mộc), thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có Mộc và Thủy tương sinh. Nếu mở giếng trời thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí theo dạng ống hút thẳng đứng (Mộc sinh Hỏa) nhưng trên đỉnh phải có mái che tránh mưa tạt. Có thể dùng mái bằng gắn kính lấy sáng hoặc mái dốc nghiêng (Hỏa) để tạo hiệu ứng ống khói hút nhiệt lên cao, không lan tỏa khói mùi sang các phòng khác. Khi giếng trời kế bên phòng ngủ thì cách bài trí lại thiên về tính Thủy và Mộc bằng cách tạo trang trí nhẹ nhàng, màu tươi sáng. Những giếng trời để trơ trọi hoặc bọc khung sắt quá dày luôn không tốt bằng những giếng trời để thoáng có vật liệu gần gũi với thiên nhiên (Thổ, Mộc hoặc Thủy) và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, có đường nét tạo hình sinh động cũng như biến giếng trời thành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

Theo phong thủy, hai nhà ống đối diện cửa với nhau sẽ không tốt. Trường hợp không thể đảo cửa thì nên dùng bình phong, tủ, chậu cây để che chắn.

Hiện nay, do đất chật người đông, đa số nhà ở trong đô thị đều theo dạng hình ống. Nhà ống thường bị hạn chế về mặt môi trường sống bởi không gian hẹp và dài vì thế có nhiều bất lợi. Do vậy, cần khắc phục những hạn chế của nhà ống từ hình thế bên ngoài đến cấu trúc bên trong

Với nhà ống, cửa chính quyết định đến việc nhà có được vượng khí hay không

Nhà ống càng dài, càng hẹp thì càng khó xoay xở. Đặc trưng của nhà ống là luôn bị kẹp giữa hai bức tường. Đặc biệt những ngôi nhà có nhà bên cạnh cao hơn sẽ hình thành nên một loại trường khí mà phong thủy gọi là “vùng sơn xuyên”, từ đó dẫn đến nhiều luồng gió mạnh (gió hút, gió lùa), tạo thành vùng xoáy ảnh hưởng đến sức khỏe của người cư ngụ.

Do đó, các ngôi nhà ống thời xưa thường được bố trí giếng trời hoặc sân trong để cân bằng âm dương. Ngoài ra, nhà ống xưa thường không quá cao như hiện nay, cấu trúc mái cũng khác nhau, do vậy, khả năng hút gió và lấy sáng khá tốt nhờ các cửa trời.

Số lượng và kích thước giếng trời phụ thuộc vào chiều dài và chiều cao của nhà, nhưng tối thiểu cũng phải có một giếng trời giữa và một giếng trời sau. Bên cạnh đó, nhà ống thường được gia chủ bố trí thêm gương phản chiếu để giúp “ăn gian” diện tích và phản hồi lại các xung sát khi lên xuống cầu thang.

Tuy có sân trong nhưng nếu mở cửa thông suốt từ trước ra sau thì cũng khiến luồng khí mạnh hút vào gây bất lợi. Thế nhưng, nếu ngăn chia nhà thành từng phòng kín bít bùng thì dù làm giếng trời cũng không có tác dụng bởi trong nhà vừa ngột ngạt mà gió lại lùa mạnh dọc theo lối đi.

Vì thế, cần tạo lối đi và dẫn gió theo kiểu uốn lượn, tránh tầm nhìn xuyên thấu từ ngoài vào nhà bằng cách dùng các bình phong hay chậu cây để che chắn. Bên cạnh đó, có thể bố trí không gian sinh hoạt chung xen giữa các không gian riêng dể tạo luồng di chuyển có hẹp có rộng, có mở có đóng về không gian.

Trong trường hợp nhà ống có hai mặt tiền, có thể thiết kế ban công trên lầu sao cho vừa có thể làm khoảng đệm, vừa ngăn nắng tốt nhưng cũng lấy được gió. Trường hợp này không cần làm giếng trời mà chỉ cần mở cửa sổ bên hông để tăng sự đối lưu với môi trường bên ngoài.

Theo phong thủy, hai nhà ống đối diện cửa với nhau sẽ không tốt. Trường hợp không thể đảo cửa thì nên dùng bình phong, tủ, chậu cây để che chắn.

Nếu ngay từ ban đầu không bố trí hệ thống cửa cho hợp lý cho nhà ống thì sẽ ảnh hưởng đến các luồng phân bố khí trong nhà, ánh sáng và thông gió sẽ bị kém.

Ngôi nhà nào cũng cần có nhiều loại cửa, tùy theo hình thế đất đai và tính chất nhà. Thế nhưng, theo phong thủy, mỗi ngôi nhà chỉ nên có một cửa chính, các cửa còn lại là cửa phụ. Nhà có được vượng khí hay không phụ thuộc nhiêu vào cửa chính.

Hiện nay, do đất chật người đông, đa số nhà ở trong đô thị đều theo dạng hình ống. Nhà ống thường bị hạn chế về mặt môi trường sống bởi không gian hẹp và dài vì thế có nhiều bất lợi. Do vậy, cần khắc phục những hạn chế của nhà ống từ hình thế bên ngoài đến cấu trúc bên trong

Với nhà ống, cửa chính quyết định đến việc nhà có được vượng khí hay không

Do đó, các ngôi nhà ống thời xưa thường được bố trí giếng trời hoặc sân trong để cân bằng âm dương. Ngoài ra, nhà ống xưa thường không quá cao như hiện nay, cấu trúc mái cũng khác nhau, do vậy, khả năng hút gió và lấy sáng khá tốt nhờ các cửa trời.Nhà ống càng dài, càng hẹp thì càng khó xoay xở. Đặc trưng của nhà ống là luôn bị kẹp giữa hai bức tường. Đặc biệt những ngôi nhà có nhà bên cạnh cao hơn sẽ hình thành nên một loại trường khí mà phong thủy gọi là “vùng sơn xuyên”, từ đó dẫn đến nhiều luồng gió mạnh (gió hút, gió lùa), tạo thành vùng xoáy ảnh hưởng đến sức khỏe của người cư ngụ.

Số lượng và kích thước giếng trời phụ thuộc vào chiều dài và chiều cao của nhà, nhưng tối thiểu cũng phải có một giếng trời giữa và một giếng trời sau. Bên cạnh đó, nhà ống thường được gia chủ bố trí thêm gương phản chiếu để giúp “ăn gian” diện tích và phản hồi lại các xung sát khi lên xuống cầu thang.

Tuy có sân trong nhưng nếu mở cửa thông suốt từ trước ra sau thì cũng khiến luồng khí mạnh hút vào gây bất lợi. Thế nhưng, nếu ngăn chia nhà thành từng phòng kín bít bùng thì dù làm giếng trời cũng không có tác dụng bởi trong nhà vừa ngột ngạt mà gió lại lùa mạnh dọc theo lối đi.

Vì thế, cần tạo lối đi và dẫn gió theo kiểu uốn lượn, tránh tầm nhìn xuyên thấu từ ngoài vào nhà bằng cách dùng các bình phong hay chậu cây để che chắn. Bên cạnh đó, có thể bố trí không gian sinh hoạt chung xen giữa các không gian riêng dể tạo luồng di chuyển có hẹp có rộng, có mở có đóng về không gian.

Trong trường hợp nhà ống có hai mặt tiền, có thể thiết kế ban công trên lầu sao cho vừa có thể làm khoảng đệm, vừa ngăn nắng tốt nhưng cũng lấy được gió. Trường hợp này không cần làm giếng trời mà chỉ cần mở cửa sổ bên hông để tăng sự đối lưu với môi trường bên ngoài.

Theo phong thủy, hai nhà ống đối diện cửa với nhau sẽ không tốt. Trường hợp không thể đảo cửa thì nên dùng bình phong, tủ, chậu cây để che chắn.

Nếu ngay từ ban đầu không bố trí hệ thống cửa cho hợp lý cho nhà ống thì sẽ ảnh hưởng đến các luồng phân bố khí trong nhà, ánh sáng và thông gió sẽ bị kém.

Ngôi nhà nào cũng cần có nhiều loại cửa, tùy theo hình thế đất đai và tính chất nhà. Thế nhưng, theo phong thủy, mỗi ngôi nhà chỉ nên có một cửa chính, các cửa còn lại là cửa phụ. Nhà có được vượng khí hay không phụ thuộc nhiêu vào cửa chính.

Với phong thủy, giếng trời còn đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc đem lại vượng khí cũng như thổi bay các khí tồn đọng không tốt cho sức khỏa gia chủ. Tuy nhiên, ngoài bố trí hợp lý theo khoa học, để tốt nhất, giếng trời nên tuân thủ một số yếu tố phong thủy sau.

Giếng trời nên ở dạng thẳng, tránh thiết kế theo kiểu tiếp điểm ánh sáng bởi cách này phải dùng gương, không tốt cho nhà bạn.

Giếng trời có thể đặt ở trung tâm nhà, khu vực bếp, phía sau nhà hay cầu thang. Nếu nhà rộng thì đặt ở trung tâm ngồi nhà, nếu tiện dụng và hợp lý thì nên đặt ở cầu thang nhưng tối kỵ đặt ở trước nhà. Giếng trời là để tạo khí lưu thông nên để trước nhà ngoài phản tác dụng luân chuyển thì nó còn chắn khí tốt vào nhà.

Giếng trời hợp phong thủy nên đặt ở những cung tốt, ví dụ nhu cung tài lộc, thiên mạng. Giếng trời thì thường không có hướng (không có cửa) nhưng tránh đặt ở hướng bắc của ngôi nhà.

Nếu nhà không vuông vức, nên bố trí giếng trời ở những góc thừa. Ngoài việc khiến căn nhà trở nên cân đối, đẹp hơn thì về phong thủy, nó có tác dụng cân bằng, hóa giải những góc nhọn gây sát khí cho nơi ở của bạn.

Ngoài cây xanh thì giếng trời nên bố trí có nước. Nếu giếng trời sát tường sau nhà, nên thiết kế dạng nước chảy nhẹ nhàng từ trên xuống thì tốt nhất, nếu không thì xây hồ nước ở dưới cùng nhưng cũng phải tạo sự luân chuyển. Cùng với khí lưu thông, nước sẽ mang lại sự mềm mại về phong thủy cũng như một “bộ lọc” mang không khí tươi mát cho khắp ngôi nhà.

Nếu giếng trời quá rộng hoặc đúng hướng nắng thì nên tạo mái hay rèm để che bớt ánh sáng vào nhà. Dù giếng trời để tạo ánh sáng và không khí lưu thông trong nhà nhưng nhiều quá sẽ mất cân bằng, không tốt cho phong thủy.

Theo Thế giới điện ảnh

Phong thủy học cho rằng, vị trí đặt giếng trời rất quan trọng vì nó ảnh hưởng lớn tới sức khỏe và tài lộc của các thành viên trong gia đình.

Do đó, khéo léo vận dụng Ngũ hành trong phong thủy học sẽ mang đến sự cân bằng và hài hòa về trường khí nội thất. Nhưng nếu tuỳ tiện thiết kế giếng trời thì hậu quả sẽ ngược lại.

Trên thực tế, việc mở giếng trời mục đích là để lưu thông không khí tốt hay thu vào nhiều ánh sáng. Phong thủy thường gọi mục đích này là cân bằng âm dương. Đặc biệt, mở giếng trời ở khoảng giữa chính là nhằm kích hoạt luồng khí và tăng tính hoạt động của Trung Cung Dương Cơ. Tuy nhiên, trường hợp nhà không quá dài, diện tích nhỏ, không có những phòng bị kẹp giữa, không bị tối thì không nhất thiết phải mở giếng trời ở khu vực giữa mà chỉ cần tạo thông thiên ở phía sau và thông gió cho nóc buồng thang (kết hợp với sân phơi, sàn nước) là đủ.

Thậm chí, mở giếng trời có thể gây nên chói chang, đặc biệt là những hướng có ánh sáng mặt trời gay gắt (trong phong thuỷ, trường hợp này được gọi là mất cân bằng, Dương thịnh Âm suy).

Mặt bằng nhà méo mó thì nên đặt giếng trời vào các góc méo và theo dạng
hành Hỏa (góc nhọn) để tạo hình vuông vức cho nội thất. Ảnh minh họa

Đặc biệt, không gian giếng trời cũng nên bố trí là không gian sinh hoạt, đừng để nơi đây thành cái giếng hút khí đơn thuần. Tốt nhất kết hợp hành lang với giếng trời để làm chỗ thư giản, nghỉ ngơi hoặc làm khoảng đặt cây xanh vốn rất hiếm hoi trong kiểu nhà ống hiện nay.

Ngôi nhà có mặt bằng méo mó thì nên bố trí giếng trời vào các góc méo và theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) để tạo hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang.

Đương nhiên, cách làm này không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập. Tuy nhiên, khi trên nóc thang tạo thành cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ), khả năng luân chuyển khí trong nhà vẫn rất tốt và gia chủ có thể trang trí vách cầu thang trở thành một trục nhấn toàn bộ căn nhà.

Trước khi mở giếng trời cần quan sát thực tế nhà có phương hướng, nắng gió thế nào để thiết kế mái che giếng trời với cấu tạo phù hợp. Việc làm này nhằm điều tiết ánh sáng và chống mưa tạt nắng gắt vào trong ngôi nhà. Đối với giếng trời để trống hoàn toàn giống như một sân trời thì việc thu nước mưa và tạo non bộ, sân vườn, xử lý nền nhà, tường bên hông… cần làm kỹ nhằm tránh thấm dột và đạt hiệu quả sử dụng cao nhất.

(Theo CafeLand)

Trong thiết kế nhà ống hiện nay, người ta thường sử dụng giếng trời làm giải pháp tối ưu để thu hút khí trời và ánh sáng cho các phòng chức năng. Tuy nhiên làm sao để xây dựng được giếng trời vừa hợp phong thủy, vừa đẹp, vừa tiện dụng thì cần phải có nhiều yếu tố.

Giếng trời là nơi đón ánh sáng và gió, vì vậy, giếng trời cũng phải đón được cả khí tốt. Do đó, giếng trời phải hợp phong thủy là điều nên làm. Ngoài việc giếng trời đón được khí tốt thì hình dáng cũng phải hài hòa với ngũ hành tương sinh với ngôi nhà.

Một giếng trời hợp phong thủy là phải được đặt ở những cung tốt, ví dụ nhu cung Tài lộc, Thiên mạng. Giếng trời thì không có hướng cụ thể tuy nhiên, khi đặt giếng trời người ta kiêng không đặt hướng bắc của ngôi nhà.

Việc kết hợp giếng trời và tiểu cảnh phía dưới có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí thu được từ giếng trời sẽ rất tốt.

Một vài trường hợp không thể đặt giếng trời ở trung cung thì người ta sẽ đặt ở những cung khác cho hợp phong thủy hơn như: Một ngôi nhà bị xiên thì người ta sẽ thường đặt giếng trời ở góc đó để sửa chữa được góc khuyết này.

Một vài nguyên lý cần lưu ý: Giếng trời phải tuân theo luật âm dương; giếng trời phải tuân theo luật ngũ hành để tương sinh với hình thể ngôi nhà.

Nếu giếng trời đặt ở phòng ăn thuộc mộc thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có mộc và thủy tương sinh; Nếu mở giếng trời tương sinh thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí dạng ống, thẳng đúng mộc sinh hỏa trên đỉnh phải có mái che.

Đa phần nhà ở trong đô thị đều theo dạng hình ống. Ngoại trừ các khu quy hoạch mới được bố trí hợp lý, nhà ống cũ thường hạn chế về mặt môi trường sống bởi không gian hẹp và dài. Trường khí trong nhà ống vì thế có nhiều bất lợi và cần khắc phục từ hình thế bên ngoài đến cấu trúc bên trong.

Nhà có được vượng khí hay không là ở chính môn (cửa chính).

Nhà càng dài và hẹp càng khó xoay xở, đặc trưng của nhà ống là không gian mỗi nhà (trừ nhà ở góc đường) luôn bị kẹp giữa hai bức tường, nhất là gặp nhà bên cạnh cao hơn, hình thành một loại trường khí mà phong phủy gọi là “vùng sơn xuyên”. Vùng này tạo nên hiện tượng gió hút – gió lùa khá mạnh, kèm theo bụi, tạo vùng xoáy ảnh hưởng xấu đến sức khỏe người cư ngụ.

Vì vậy, đa phần trong các ngôi nhà ống xưa (ví dụ tại các khu phố cổ Hà Nội, Hội An…) luôn có rất nhiều giếng trời hoặc sân trong (thiên tỉnh) để cân bằng âm dương. Mặt khác, nhà ống xưa tuy dài nhưng không xây cao và cấu trúc mái cũng như vị trí mái các nhà khác nhau tạo nên khả năng hút gió tốt và đưa ánh sáng vào sâu trong nhà nhờ các cửa trời.

Tùy theo chiều dài và chiều cao của nhà mà quyết định số lượng cũng như kích thước giếng trời, tối thiểu cũng phải có một giếng trời giữa và một giếng trời sau. Nếu nhà có lầu, phần trên và mái có thể nối với nhau bằng thiên kiều (cầu đi lại trên cao), cầu thang nên bố trí theo chiều dọc nhà để tiết kiệm diện tích. Sử dụng thêm gương phản chiếu cũng giúp không gian rộng ra và phản hồi lại các xung sát khi lên xuống cầu thang.

Dù đã có sân trong nhưng nếu thường mở cửa thông suốt từ trước ra sau cũng khiến luồng khí mạnh hút vào gây bất lợi. Ngược lại, ngăn chia nhà theo kiểu “chặt khúc” thành từng phòng bít bùng cũng làm mất tác dụng của giếng trời, trong nhà ngột ngạt mà gió lại vẫn lùa mạnh dọc theo những lối đi dài hun hút.

Do vậy, cần tạo lối đi và dẫn gió theo kiểu uốn lượn, tránh các tầm nhìn xuyên thấu từ ngoài vào nhà bằng cách dùng các dạng bình phong như tường thấp, tấm che, chậu cây… . Nên bố trí các không gian sinh hoạt chung xen giữa các không gian riêng (phòng ngủ) để tạo luồng di chuyển có rộng có hẹp, có đóng mở về không gian.

Đối với nhà ống có hai mặt tiền, có thể dùng phần ban công trên lầu làm khoảng đệm ngăn nắng nhưng vẫn lấy gió tốt. Giếng trời lúc này không cần thiết mà nên mở hàng loạt cửa sổ hông kết hợp làm che nắng, ban công hay bồn hoa tùy theo hướng cụ thể nhằm tăng sự đối lưu với môi trường bên ngoài.

Việc hai nhà ống mở cửa đối diện nhau sẽ không tốt về phong thủy. Nếu không thể đảo cửa thì nên lấy bình phong, tủ kệ hay chậu cây để che chắn.

Nhà phố vốn đóng khung theo dạng hình ống, do đó lúc bố trí ban đầu nếu không chú ý bố trí hệ thống cửa (khí khẩu) cho hợp lý thì sẽ ảnh hưởng đến các luồng phân bố khí trong nhà, thiếu ánh sáng và thông gió kém.

Cùng một mặt trước nhà phố, nếu mở cửa suốt các lầu giống hệt nhau thì sẽ thiếu hài hòa âm dương, vì càng lên cao, nắng gió ra vào nhà sẽ khác so với các tầng dưới bị che khuất bởi cây xanh hay công trình lân cận. Do đó, cần phải căn cứ theo thực tế không gian để phân bố cửa.

Việc hai nhà mở cửa đối diện nhau (đối môn) cũng là một dạng gây ra hút gió và thiếu sự riêng tư. Nếu không thể đảo cửa thì nên lấy bình phong (bằng gỗ, tủ kệ hay thậm chí là chậu cây) làm giải pháp che chắn hữu hiệu. Nên xem xét lại việc gắn mảng lớn kính thuỷ hay gương bát quái lên đầu cửa, lên tường ngoài nhà như một số người vẫn làm để “phản khí, vì gương có thể gây chói mắt và mang nhiều tính đối chọi.

Nhà nào cũng luôn có nhiều loại cửa, cửa trước, cửa sau, bên hông… tuỳ theo hình thế đất đai và tính chất ngôi nhà. Tuy nhiên, theo khoa học phong thuỷ, mỗi ngôi nhà chỉ nên có một bộ cửa chính (đại môn hay chính môn), các cửa còn lại là cửa phụ. Nhà có được vượng khí hay không là ở chính môn.

Theo thuật phong thủy, vị trí đặt giếng trời rất quan trọng bởi nó ảnh hưởng lớn đến tài lộc và sức khỏe của các thành viên trong gia đình. Vì vậy, nếu khéo léo vận dụng ngũ hành trong khoa học phong thủy sẽ đem lại sự hài hòa và cân bằng về trường khí nội thất. Tuy nhiên nếu tuỳ tiện bố trí giếng trời thì hậu quả ngược lại.

Nhà mặt bằng méo mó thì giếng trời nên đặt vào các góc méo và theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) nhằm tạo hình vuông vức cho nội thất – Ảnh minh họa.

Việc mở giếng trời mục đích thu vào nhiều ánh sáng hay lưu thông không khí tốt (phong thủy gọi là cân bằng âm dương, mở giếng trời ở khoảng giữa chính là kích hoạt luồng khí, tăng tính hoạt động của Trung Cung Dương Cơ). Tuy nhiên nếu nhà không quá dài, diện tích nhỏ, không bị tối, không có những phòng bị kẹp giữa thì không nhất thiết phải mở giếng trời ở giữa mà chỉ cần tạo thông gió cho nóc buồng thang và thông thiên ở phía sau (kết hợp với sàn nước, sân phơi) là đủ.

Mở giếng trời thậm chí gây nên chói chang, nhất là những hướng có ánh sáng mặt trời gay gắt (ngôn ngữ phong thuỷ gọi là gây ra mất cân bằng, Dương thịnh Âm suy).

Không gian giếng trời cũng nên là không gian sinh hoạt, đừng biến đây thành cái giếng hút khí đơn thuần. Tốt nhất là kết hợp giếng trời với hành lang để làm chỗ nghỉ ngơi thư giãn hoặc khoảng đặt cây xanh vốn luôn hiếm hoi trong điều kiện nhà ống hiện nay.

Nhà mặt bằng méo mó thì giếng trời nên đặt vào các góc méo và theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) nhằm tạo hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hay bên cạnh cầu thang khi cần tiết kiệm diện tích.

Tất nhiên, so giếng trời độc lập, cách làm đó không thông thoáng trực tiếp bằng nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ), khả năng luân chuyển nội khí vẫn rất tốt và chủ nhà có thể trang trí vách cầu thang trở thành một trục nhấn toàn nhà.

Khi mở giếng trời cần xem xét thực tế nhà nằm về phương hướng, nắng gió thế nào để bố trí mái che giếng trời có cấu tạo phù hợp để điều tiết ánh sáng, chống mưa tạt nắng gắt vào trong nhà. Với giếng trời để trống hoàn toàn như một sân trời thì việc thu nước mưa và tạo sân vườn, non bộ, xử lý tường bên hông, nền nhà… cần làm kỹ để tránh thấm dột và đạt hiệu quả sử dụng cao

Làm được ngôi nhà thoáng mát, tràn đầy sinh khí là điều ai cũng mong muốn từ xưa đến nay. Tuy nhiên, không phải ở đâu và điều kiện nào cũng có thể làm được, nhất là trong tình hình đô thị đất đai khan hiếm và môi trường thiếu không khí trong lành, thừa bụi bặm ồn ào.

Nhiều gia chủ than rằng thôi đành phải… gắn máy lạnh chứ thực sự họ không thích, và đa số đều lo âu rằng khi đó nhà mình sẽ không có sinh khí nữa, ít nhiều sẽ ảnh hưởng về sức khoẻ và tâm lý.

Làm nhà dù có thông thoáng tự nhiên tốt đến đâu không có nghĩa là né tránh hoàn toàn hệ thống điều hoà không khí. Sử dụng máy lạnh đúng chỗ, tiết kiệm điện và có điều chỉnh hợp lý vẫn hơn là… phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên.

Trước hết cần hiểu rằng làm nhà dù có thông thoáng tự nhiên tốt đến đâu không có nghĩa là né tránh hoàn toàn hệ thống điều hoà không khí. Sử dụng máy lạnh đúng chỗ, tiết kiệm điện năng và có điều chỉnh hợp lý vẫn hơn là… phụ thuộc hoàn toàn vào thiên nhiên, nhất là khi môi trường thiên nhiên đang bị xâm hại nhiều như hiện nay. Hơn nữa, khi bên ngoài trời nhiệt độ lên trên 30oC thì dù có mở cửa thoáng đến đâu cũng chỉ… đưa thêm khí nóng vào nhà nhiều hơn mà thôi. Các khu resort cao cấp ở nơi thoáng mát làm nhà kiểu không gian truyền thống vẫn phải gắn máy lạnh, nhưng quan trọng là gắn thế nào, hiệu năng sử dụng ra sao. Do đó, khi nói “nhà nóng bức, ngột ngạt” thì cần có cái nhìn đa chiều về bố trí trong nhà chứ không chỉ đổ lỗi do gắn máy lạnh.

Cần lưu ý cụ thể một số vấn đề như sau:

+ Trong điều kiện đô thị, gió vào nhà sau khi đã đi qua các bề mặt tích nhiệt như đường sá, tường nhà khác,… nên luôn chứa đựng hơi nóng hơn là gió trong điều kiện nông thôn vốn chủ yếu là thổi qua cây xanh ruộng đồng. Ta thấy ngôi nhà theo kiểu truyền thống hay đặt hồ nước trước nhà, và nhà nào xoay về phía nam, gần sông hồ thì luôn được mát mẻ hơn nhờ có gió kết hợp với hơi nước bốc lên.

+ Gió vào thì phải có gió ra, và cần các điểm phân tán gió để tránh các khối khí lưu thông thẳng hàng nhau gây ra hiện tượng gió lùa nếu không đảm bảo thông gió liên tục ở cả hai phía đón gió và thoát gió. Do vậy, trổ giếng trời là cách hữu hiệu để khí nóng tích tụ trong nhà có chỗ bốc lên và thoát ra ngoài. Nếu nhà bít kín mặt đối ngoại để tránh ồn và bụi mà có mở giếng trời phía sau hoặc ở giữa thì không sợ bức bí nữa.

+ Nếu bố trí nhiều vật dụng, thiết bị toả nhiệt (như tivi, tủ lạnh, lò vi sóng…) thì cũng làm cho không khí trong nhà nóng lên. Rèm vải dày, bàn ghế nệm, đồ đạc nhiều chi tiết ngóc ngách là nơi tích trữ bụi, mỗi khi dọn dẹp nhà cửa, bụi sẽ được… tung lên mù mịt rồi tiếp tục lưu lại trên các bề mặt, trở thành nguy cơ mầm bệnh khó lường.

+ Cần lưu ý chống nóng và thông gió luôn là hai việc song hành nhau nếu như muốn nội khí nhà ôn hoà. Việc cách nhiệt không tốt (như tường ngoài xây mỏng, mái không có khe thông gió, cửa kính mở rộng về hướng nắng gắt…) cũng sẽ khiến ngôi nhà dù có gắn máy lạnh mà vẫn bị nóng hầm hập. Sử dụng nhiều vật liệu “ấm áp” như thảm hay gỗ cũng khiến ngôi nhà ở vùng nhiệt đới luôn bị nóng hơn so với các ngôi nhà ở vùng ôn đới hay hàn đới.

Cho dù đường sá chung quanh có ồn ào bụi bặm, thì vẫn còn những thời điểm được thoáng đãng (như sáng sớm, đêm khuya) có thể mở cửa để giúp đối lưu không khí trong – ngoài nhà tốt hơn, chứ không phải gắn máy lạnh là đóng kín cửa 24/24. Những loại máy lạnh mới hiện nay có hệ thống lọc không khí, kháng khuẩn sẽ khá hữu dụng nếu bố trí hợp lý, khi kết hợp với cây xanh ngăn bụi, quạt hút, giếng trời… sẽ cải thiện nội khí trong nhà rất hiệu quả.

Cần lưu ý điểm bố trí máy lạnh không quá khuất và chọn lựa công suất máy phù hợp với khối tích phòng. Nên có khoảng đệm bên ngoài phòng (nhất là với phòng sát mặt tiền) để tránh sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột, vì đây là vùng chuyển tiếp âm – dương nên cần làm cây xanh, lam che nắng, tường có khe thông gió… để giảm bớt bức xạ trực tiếp, góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng máy lạnh hơn.

Theo Phong thủy

Do đó, khéo léo vận dụng Ngũ hành trong phong thủy học sẽ mang đến sự cân bằng và hài hòa về trường khí nội thất. Nhưng nếu tuỳ tiện thiết kế giếng trời thì hậu quả sẽ ngược lại.

Trên thực tế, việc mở giếng trời mục đích là để lưu thông không khí tốt hay thu vào nhiều ánh sáng. Phong thủy thường gọi mục đích này là cân bằng âm dương. Đặc biệt, mở giếng trời ở khoảng giữa chính là nhằm kích hoạt luồng khí và tăng tính hoạt động của Trung Cung Dương Cơ. Tuy nhiên, trường hợp nhà không quá dài, diện tích nhỏ, không có những phòng bị kẹp giữa, không bị tối thì không nhất thiết phải mở giếng trời ở khu vực giữa mà chỉ cần tạo thông thiên ở phía sau và thông gió cho nóc buồng thang (kết hợp với sân phơi, sàn nước) là đủ.

Thậm chí, mở giếng trời có thể gây nên chói chang, đặc biệt là những hướng có ánh sáng mặt trời gay gắt (trong phong thuỷ, trường hợp này được gọi là mất cân bằng, Dương thịnh Âm suy).

Mặt bằng nhà méo mó thì nên đặt giếng trời vào các góc méo và theo dạng
hành Hỏa (góc nhọn) để tạo hình vuông vức cho nội thất. Ảnh minh họa

Đặc biệt, không gian giếng trời cũng nên bố trí là không gian sinh hoạt, đừng để nơi đây thành cái giếng hút khí đơn thuần. Tốt nhất kết hợp hành lang với giếng trời để làm chỗ thư giản, nghỉ ngơi hoặc làm khoảng đặt cây xanh vốn rất hiếm hoi trong kiểu nhà ống hiện nay.

Ngôi nhà có mặt bằng méo mó thì nên bố trí giếng trời vào các góc méo và theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) để tạo hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang.

Đương nhiên, cách làm này không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập. Tuy nhiên, khi trên nóc thang tạo thành cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ), khả năng luân chuyển khí trong nhà vẫn rất tốt và gia chủ có thể trang trí vách cầu thang trở thành một trục nhấn toàn bộ căn nhà.

Trước khi mở giếng trời cần quan sát thực tế nhà có phương hướng, nắng gió thế nào để thiết kế mái che giếng trời với cấu tạo phù hợp. Việc làm này nhằm điều tiết ánh sáng và chống mưa tạt nắng gắt vào trong ngôi nhà. Đối với giếng trời để trống hoàn toàn giống như một sân trời thì việc thu nước mưa và tạo non bộ, sân vườn, xử lý nền nhà, tường bên hông… cần làm kỹ nhằm tránh thấm dột và đạt hiệu quả sử dụng cao nhất.

(Theo CafeLand)

Giếng trời là nơi đón ánh sáng và gió, vì vậy, giếng trời cũng phải đón được cả khí tốt. Do đó, giếng trời phải hợp phong thủy là điều nên làm. Ngoài việc giếng trời đón được khí tốt thì hình dáng cũng phải hài hòa với ngũ hành tương sinh với ngôi nhà.

Một giếng trời hợp phong thủy là phải được đặt ở những cung tốt, ví dụ nhu cung Tài lộc, Thiên mạng. Giếng trời thì không có hướng cụ thể tuy nhiên, khi đặt giếng trời người ta kiêng không đặt hướng bắc của ngôi nhà.

Việc kết hợp giếng trời và tiểu cảnh phía dưới có tác dụng kích hoạt luồng sinh khí thu được từ giếng trời sẽ rất tốt.

Giếng trời phải tuân theo luật âm dương

Một vài trường hợp không thể đặt giếng trời ở trung cung thì người ta sẽ đặt ở những cung khác cho hợp phong thủy hơn như: Một ngôi nhà bị xiên thì người ta sẽ thường đặt giếng trời ở góc đó để sửa chữa được góc khuyết này.

Một vài nguyên lý cần lưu ý: Giếng trời phải tuân theo luật âm dương; giếng trời phải tuân theo luật ngũ hành để tương sinh với hình thể ngôi nhà.

Nếu giếng trời đặt ở phòng ăn thuộc mộc thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có mộc và thủy tương sinh; Nếu mở giếng trời tương sinh thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí dạng ống, thẳng đúng mộc sinh hỏa trên đỉnh phải có mái che.

Với vai trò phân bố ánh sáng và thông thoáng cho nhà, giếng trời thường được bố trí tại trung tâm của mặt bằng nhà (trung cung). Đây là khu vực mang đặc tính của hành Thổ, cân bằng với các hành khác theo nguyên tắc Hỏa thăng – Thủy giáng – Thổ bình hòa hoặc Mộc chuyển – Kim ẩn – Thổ trung dung. Bốn hành còn lại trong ngũ hành đều lấy Thổ làm cầu nối để tăng giảm, qua lại tương tác với nhau thông qua vật liệu, màu sắc, đường nét của những không gian trống mà giếng trời là đặc trưng.

Hồ nước đặt trong giếng trời, có nước chảy trên tường và ánh sáng trực tiếp chiếu xuống làm cho không gian mát mẻ

Từ đó, các bố trí nội thất sẽ cân nhắc tính chất Ngũ hành để điều chỉnh cho hài hòa. Ví dụ như một cầu thang lượn có hồ nước đặt dưới gầm là dạng Thủy vượng, sẽ khó sử dụng và gây ẩm thấp. Còn nếu đặt hồ nước ấy trong giếng trời, cho nước chảy trên tường, có ánh sáng trực tiếp chiếu xuống thì Thổ sẽ khắc Thủy vượng, Dương sẽ bù âm, giảm được tủ đọng tối tăm, tăng sự mát mẻ cho không gian.

Gặp dạng nhà mặt bằng méo mó, giếng trời nên đặt vào các góc méo theo dạng hành Hỏa (góc nhọn) để trả lại hình vuông vức cho nội thất (Hỏa sinh Thổ). Khi cần tiết kiệm diện tích, giếng trời có thể kết hợp với ô trống giữa hoặc bên cạnh cầu thang. Cách làm này tất nhiên không thông thoáng trực tiếp bằng giếng trời độc lập, nhưng khi trên nóc thang có cửa trời dạng chéo (Hỏa sinh Thổ) thì khả năng luân chuyển nội khí vẫn tốt và có thể trang trí vách cầu thang thành một trục nhấn toàn nhà. Trường hợp nhà có cầu thang đi về một bên và đổi tầng, hoặc dạng cầu thang lệch tầng sẽ tạo thành dạng giếng trời xiên (cũng thuộc hành Hỏa) thuận tiện về giao thông và tầm nhìn, thông thoáng cũng tốt hơn.

Vật liệu thiên nhiên và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, đường nét tạo hình sinh động, giếng trời có thể trở thành điểm nhấn cho nội thất.

Bố trí Ngũ hành cho giếng trời cần quan sát không gian bên cạnh là không gian gì, có đặc tính Ngũ hành nào để điều chỉnh và dùng chất liệu cho phù hợp. Với những nhà thấp tầng hoặc chủ nhà không muốn đặt phòng thờ trên lầu cao thì giếng trời có mái là nơi phù hợp nhất để đặt phòng thờ, vừa tiện việc hương khói mỗi ngày (thoát hơi nóng dễ dàng) vừa không bị các không gian khác ở phía trên tác động xuống bàn thờ bên dưới.

Đặc tính Thổ của giếng trời còn giúp phòng khách (cũng thuộc Thổ) có thể mở rộng sinh hoạt sang khoảng trống này, nhất là đối với nhà trệt hoặc biệt thự. Nếu giếng trời bên cạnh phòng ăn (thuộc Mộc), thì có thể dùng cây cảnh, suối nước để có Mộc và Thủy tương sinh. Nếu mở giếng trời thông thoáng cho phần bếp thì nên bố trí theo dạng ống hút thẳng đứng (Mộc sinh Hỏa) nhưng trên đỉnh phải có mái che tránh mưa tạt. Có thể dùng mái bằng gắn kính lấy sáng hoặc mái dốc nghiêng (Hỏa) để tạo hiệu ứng ống khói hút nhiệt lên cao, không lan tỏa khói mùi sang các phòng khác. Khi giếng trời kế bên phòng ngủ thì cách bài trí lại thiên về tính Thủy và Mộc bằng cách tạo trang trí nhẹ nhàng, màu tươi sáng. Những giếng trời để trơ trọi hoặc bọc khung sắt quá dày luôn không tốt bằng những giếng trời để thoáng có vật liệu gần gũi với thiên nhiên (Thổ, Mộc hoặc Thủy) và khung hoa sắt bảo vệ vừa đủ, có đường nét tạo hình sinh động cũng như biến giếng trời thành điểm nhấn nổi bật cho nội thất.

Nguồn: Tổng hợp